Κυριακή, Οκτωβρίου 21, 2018

Δίχως βιβλία

"(...) Καθίστε, παρακαλώ. Κοιτάτε το διαμέρισμα. Γυμνό,
είν' η αλήθεια, αλλά καθαρό. Ένας Βερμέερ, δίχως έπιπλα και κατσαρόλες.

Δίχως βιβλία επίσης, έπαψα να διαβάζω εδώ και καιρό. Άλλοτε, το σπίτι μου ήταν γεμάτο μισοδιαβασμένα βιβλία. Εξίσου αηδιαστικό μ' αυτούς που κόβουν τις γωνίες από ένα φουαγκρά και πετάνε το υπόλοιπο.

Άλλωστε, τώρα πια μ' αρέσουν μόνο οι εκμυστηρεύσεις, και οι συγγραφείς εκμυστηρεύσεων γράφουν κυρίως για να μην εκμυστηρευτούν, για να μην πουν τίποτε από όσα γνωρίζουν. Όταν κάνουν πως περνούν στις εξομολογήσεις, είν' η ώρα να δυσπιστήσεις, θα μακιγιάρουν το πτώμα. Πιστέψτε με, είμαι χρυσοχόος.

Λοιπόν, έβαλα τελεία και παύλα. Τέρμα τα βιβλία, τέρμα και τα περιττά αντικείμενα, το αυστηρώς απαραίτητο, σκέτο και καλογυαλισμένο σαν φέρετρο. Άλλωστε, σ' αυτά τα ολλανδέζικα κρεβάτια, τα τόσο σκληρά, με άσπιλα σεντόνια, πεθαίνουμε ήδη μέσα σε σάβανο, βαλσαμωμένοι από καθαρότητα."

Καμύ, Α.


Κι ένα αρμυρό φεγγάρι

«Εκτός από τον ήλιο,
τα φιλιά και
τ' άγρια αρώματα,
όλα μου φαίνονται
επιπόλαια».
Καμύ. Α., 1938. "Οι Γάμοι".
Εντάξει. Φορτώνω κι ένα αρμυρό φεγγάρι και άντε να με βρεις.


Jacqueline Fuentes - Sinuoso Trópico

Σε όσα ανακαλύπτουμε δίχως ποτέ να τ' αναζητούμε.
Suelta tu pelo
Y entregalo al viento
Siente la vida
Como va por dentro
Vivelo todo que ahora es el momento
Al son del cuerpo y el ritmo del mar
Fluir secreto amor que me hace vibrar con la alegria que me da el amar


Τετάρτη, Οκτωβρίου 10, 2018

6 συνταγές επίλυσης συγκρούσεων ανάμεσα σε εκπαιδευτικούς




Οι διαφωνίες και οι συγκρούσεις σε έναν Σύλλογο Διδασκόντων/ουσών (ΣΔ) είναι μια πραγματικότητα. Τόσο ως εκπαιδευτικοί όσο και ως διευθυντές/τριες δεν πρέπει ούτε να τις κρύβουμε κάτω από το χαλί ούτε να υποκρινόμαστε ότι δεν υφίστανται. 

Είναι φυσιολογικό να υπάρχουν. Αποτελούν μέρος της διαδικασίας εξέλιξης του εκπαιδευτικού οργανισμού που εργαζόμαστε. Είναι κύτταρο των δημοκρατικών διαδικασιών: ας μην ξεχνάμε ότι ο ΣΔ, στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, λαμβάνει τις αποφάσεις λειτουργίας του σχολείου. Ο/η διευθυντής/τρια αποτελεί μέλος του ΣΔ: χωρίς αυξημένες αρμοδιότητες και εξουσία, μάλλον διεκπεραιώνει, εκπροσωπεί και συντονίζει τη ζωή του σχολείου περισσότερο από τους/τις υπόλοιπους/ες εκπαιδευτικούς. Καταλήγω: οφείλει να ηγείται με στόχο την προστασία της ασφάλειας των μαθητών/τριών, αλλά και των εκπαιδευτικών - συνεργατών του/της. Απώτερος σκοπός: η προαγωγή της μάθησης και της Παιδείας.

Η αλήθεια είναι ότι όταν ξεσπάσει η διαφωνία και η σύγκρουση ο/η διευθυντής/τρια καλείται να αναλάβει την ευθύνη της επίλυσής τους. Προτείνω λοιπόν έξι τρόπους αντιμετώπισης τέτοιων καταστάσεων:

1. Βοήθα να συζητηθεί το θέμα
Στο ρόλο του διαμεσολαβητή μπορείς να επαναφέρεις την ηρεμία, τη διασαφήνιση και την αντικειμενική προσέγγιση του προβλήματος. Θέσε ερωτήσεις - δίνεις έτσι χρόνο στο μυαλό του συναδέλφου να τακτοποιήσει τους διαδρόμους του εγκεφάλου του. Ο ρόλος του ηγέτη συμπεριλαμβάνει και εκείνου του διαμεσολαβητή: αν δεν έχεις ακούσει για τη διαμεσολάβηση, η κατάλληλη στιγμή είναι τώρα.

2. Συζήτα το θέμα ανοικτά
Παρατηρείται έλλειμμα δημοκρατίας στην καθημερινότητά μας: προτιμάμε τη σιωπή και τα πηγαδάκια, παρά την ανοικτή και καλοπροαίρετη κριτική με σκοπό τη συλλογική βελτίωση. Αποτέλεσμα: φθορά συναισθημάτων και δημιουργία έντασης. Αντίθετα: ενθάρρυνε την ειλικρινή, ανοικτή σε όλους/ες και με  όλους/ες συζήτηση. Περισσότερα αυτιά ακούνε καλύτερα, περισσότερα μάτια βλέπουν καθαρότερα. Και μη διστάσεις να παραδεχτείς ότι μπορεί να έσφαλες...

3. Μην εξαναγκάζεις συμμαχίες
Ο ρόλος σου ως διευθυντής/ντρια δεν είναι να τρέψουμε τους/τις εκπαιδευτικούς σε φίλους/ες. Η Πολιτεία σε εμπιστεύτηκε  για να οδηγήσεις το σχολείο σε ένα θετικό μαθησιακό περιβάλλον. Οι εκπαιδευτικοί δε χρειάζεται να είναι φίλοι για να συμβεί αυτό. Όποια και αν είναι η αιτία της σύγκρουσης, μετά το ντριιιιιιιννννννν πρέπει να επιστρέψουν στη σελίδα που άφησαν τους/τις μαθητές/τριές τους ώστε να είναι αποτελεσματικοί. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι εκπαιδευτικοί πρέπει να αγκαλιαστούν ή να πάνε μετά τη συνάντηση για γεύμα: αυτό μάλλον είναι μια μη ρεαλιστική προσδοκία. Είναι προτιμότερο να θέσεις ρεαλιστικούς στόχους που μπορούν να βοηθήσουν τους/τις εκπαιδευτικούς να συνεργαστούν και πάλι. Ως σύμμαχοι.

4. Χρησιμοποίησε κανόνες διαμεσολάβησης
Ναι, υπάρχουν. Και είναι αποτελεσματικοί στο να ακουστούν όλες οι φωνές: εμπιστευτικότητα, ενσυναίσθηση (πες το κι αλλιώς: μπες στα παπούτσια του άλλου), ενεργητική ακρόαση, εκ περιτροπής διάλογος, κατάληξη σε συμπεράσματα. Δεν αρκεί να επικαλείσαι τους κανόνες. Χρειάζεται να τους καλλιεργήσεις: με το παράδειγμά σου. Α, και να μην ξεχνάς να χαμογελάς: δίνεις το μήνυμα ότι είμαστε άνθρωποι, ότι συμβαίνουν λάθη κι ότι είμαστε εδώ για να τα αποφύγουμε στο μέλλον.

5. Κράτα τη σύγκρουση μακριά από την τάξη
Όχι, οι μαθητές/τριες δεν έχουν καμία θέση στις συγκρούσεις των εκπαιδευτικών. Μπορεί να είναι δελεαστικό να βάλεις τα παιδιά να σε υποστηρίξουν, αλλά είναι βέβαιο ότι σύντομα αυτό θα γυρίσει μπούμερανγκ για όλο το ΣΔ. Τα όποια προβλήματα αφορούν ενήλικες και να επιμένεις να λύνονται από αυτούς/ές. Αυτή η θέση προστατεύει τόσο τα παιδιά όσο και τους/τις εκπαιδευτικούς.

6. Συνδέσου με τους/τις εκπαιδευτικούς μετά τη σύγκρουση
Μια ανοιχτή γραμμή επικοινωνίας μεταξύ εκπαιδευτικών και διευθυντή/τριας μετά τη σύγκρουση είναι ο καλύτερος τρόπος για την καλλιέργεια μιας ικανής και υγιούς νοοτροπίας συνεργασίας του ΣΔ. Βοηθώντας τους εκπαιδευτικούς να βιώσουν τη δημοκρατική επίλυση μιας σύγκρουσης μέσω της επαναπροσέγγισής τους είναι ένας πολύ καλός τρόπος για να εμπεδωθεί η διαδικασία ως νοοτροπία της σχολικής μονάδας: ο πραγματικός στόχος είναι η εξεύρεση λύσης, όχι η επικράτηση κάποιων ή του/της διευθυντή/τριας.

Τέλος, οι εκπαιδευτικοί του σχολείου είμαστε άνθρωποι και οι άνθρωποι συναγωνιζόμαστε και συγκρουόμαστε μερικές φορές μεταξύ μας. Δεν υπάρχει τίποτα μεμπτό με τη σύγκρουση, όσο προσπαθούμε να μάθουμε από αυτήν και να γίνουμε δυνατότεροι και αποτελεσματικότεροι στη δουλειά μας.

Οι ηγέτες των σχολείων είναι σε θέση να οδηγήσουν τους ΣΔ σε αυτό.


Παρασκευή, Οκτωβρίου 05, 2018

5 Οκτωβρίου 2018 - Παγκόσμια Ημέρα Εκπαιδευτικών

Ζούμε αναπνέοντας τον αέρα τους, πάει να πει: ακουμπάμε όχι μόνο το μυαλό, αλλά κυρίως και πάνω απ’ όλα τις ψυχές τους. Αγκαλιάζουμε, πολλές φορές τρέμοντας, τα μικροσκοπικά τους δάκτυλα – τρέμοντας από αγάπη και μνήμες των χεριών της δασκάλας που αγκάλιαζε τα δικά μας δάκτυλα για να μάθουμε να κρατάμε το μολύβι.



Σκηνοθετούμε γιορτές, θεατρικές παραστάσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα με τα τιτιβίσματά τους. Ανεβάζουμε σκηνικά με τις πιτισιλιές από τα πινέλα τους, σφυρίζουμε τα φάουλ και τα δίποντά τους σε ανύπαρκτα γήπεδα – γήπεδο η λαχτάρα να παίξουν και να τα καμαρώσουμε.
Κάπου εκεί στα 12 και 13 τους, παριστάνουμε τους κουφούς και χαμογελάμε με αγάπη στην ειρωνεία και τα σκληρά εφηβικά πίσω από τις πλάτες μας σχόλιά τους, στα αθόρυβα άγουρα βλέμματά τους, στα πείσματα και στις συγνώμες τους, στις αδικαιολόγητες μελαγχολίες και τις ηφαιστειακές εκρήξεις τους – απροειδοποίητες όπως αρμόζει σε κάθε παιδί – γιατί δεν ξεχνάμε πόσο υπέροχα υπήρξαμε το ίδιο παιδιά.



Όχι, όχι. Σήμερα δε θέλω να μου γράψετε για τα χίλια μύρια άσχημα και μαύρα, για τον τάδε και τη δείνα που σκιάζει το Α και το Β...
Σήμερα, Παγκόσμια Ημέρα Εκπαιδευτικών #worldteachersday, ας αφήσουμε χώρο και χρόνο στην καρδιά, το σώμα, το μυαλό και την ψυχή μας να σκαλίσουν βαθύτερα και να γαληνέψουν στο άρωμα του Δασκάλου και της Δασκάλας, θέλω να πω: του Ανθρώπου που μας γοήτευσε, μας ενέπνευσε να πάμε ένα βήμα μπροστά ως Άνθρωποι.
Σήμερα ας ψιχαλιστούμε το χρυσό σύννεφο της αξίας του Ανθρώπου Εκπαιδευτικού: του ζυμωτή της ελπίδας σε όλο τον κόσμο.

Κυριακή, Αυγούστου 12, 2018

Το "Καλλιγράφημα" του Γιώργου Σεφέρη

Περιμένω να έρθει η ώρα της ανταπόκρισης της πτήσης για Ελλάδα. Καθώς διαβάζω τα νέα για τον κατήφορο της τουρκικής λίρας, με βρίσκει ένα μήνυμα από την Α.:

"Αγαπητέ Θοδωρή,

Αφήνουμε τη Σμύρνη πλέοντας στο Αιγαίο. Μας χωρίζουν μόλις 55 ναυτικά μίλια από τη Λέσβο. Μας συντροφεύουν οι Dusk με την Αυγή στο υπέροχο "In the Sun"!




Από απόσταση διακρίνω τρεις σιλούετες ιστιοφόρων και μου φέρνουν στο νου το "Καλλιγράφημα", ένα ακόμη ποίημα του Σεφέρη. Το έγραψε στο Κάιρο το 1942 κι ανήκει στην ποιητική συλλογή "Ημερολόγιο Καταστρώματος Β΄". Το ορατό και το αισθητό επιβάλλεται στο γραπτό και το νοητό, δε νομίζεις;


Πανιά στο Νείλο,
πουλιά χωρίς κελάιδισμα με μια φτερούγα
γυρεύοντας σιωπηλά την άλλη
ψηλαφώντας στην απουσία τ` ουρανού
το σώμα ενός μαρμαρωμένου εφήβου
γράφοντας με συμπαθητικό μελάνι στο γαλάζιο
μιαν απελπιστική κραυγή.



Ξέρεις; Ο Σεφέρης αντιμετώπιζε τον ποιητή ως τεχνίτη, έναν χειροτέχνη που δουλεύει με τα χέρια του... Ανυπομονώ να τα πούμε κι από κοντά, αυτή τη φορά στο ελληνικό νησί! Καλή σου επιστροφή!

Α."


Σάββατο, Αυγούστου 11, 2018

Στη Σκάλα των Βουρλών


Έλαβα το παρακάτω e-mail από τον φίλο μου Ξ., ένα από τα δύο παιδιά του S.M.:

"Αγαπητέ φίλε,

Βρισκόμαστε μαζί με την A. στη Σμύρνη, τη γενέθλια πόλη του Γιώργου Σεφέρη.

Σύμφωνα με το σχέδιό της μητέρας αναζητήσαμε το σπίτι του ποιητή: χτισμένο σε ένα γωνιακό οικόπεδο της Παράλληλης οδού μετά το Κε (Quai). Η οδός ονομάζεται σήμερα Cumhuriyet Bulvarı, δηλαδή Λεωφόρος Δημοκρατίας. Το μόνο κτήριο που σώζεται από την εποχή που έζησε εδώ ο Γιώργος Σεφέρης είναι εκείνο του Γαλλικού Προξενείου. Εκεί που σημειώνει η μητέρα στο σχέδιο το σπίτι της οικογένειας Σεφεριάδη, σήμερα υπάρχει μια άκρη του Πανεπιστημίου Dokuz Eylul˙ «9 Σεπτεμβρίου» στα Ελληνικά, ημέρα που γνωρίζουμε τι προκάλεσε ο τουρκικός στρατός στην πόλη το 1922...





Επισκεφτήκαμε και το Urla – Iskele, τη Σκάλα των Βουρλών ή του Βουρλά, 30 περίπου χιλιόμετρα δυτικά από τη Σμύρνη, το ταπεινό ψαροχώρι που περνούσε τα καλοκαίρια του ο Σεφέρης μέχρι και τα 12 του χρόνια. Όπως έγραψε ο ίδιος, η Σκάλα ήταν ο μόνος τόπος που μπορούσε να ονομάσει πατρίδα «με την πιο ριζική έννοια της λέξης: ο τόπος που βλάστησαν τα παιδικά μου χρόνια.» Επέμενε πως εμπνεύστηκε από τη γλώσσα και τα τραγούδια των ψαράδων και των χωρικών της Σκάλας, τους πιο γνήσιους εκπρόσωπους του ελληνικού λαού.













Το σπίτι που του άφησε η γιαγιά του έχει αναστηλωθεί και το 2000 εγκαινιάστηκε ως «Ξενώνας Γιώργου Σεφέρη», με αναμνηστική πλάκα από τα 100 χρόνια από τη γέννησή του. Εκπλαγήκαμε ευχάριστα όταν διαβάσαμε την επιγραφή του στενού δρόμου που οδηγεί στη θάλασσα: «Yorgo Seferis sokagi».

Λίγο πιο κάτω, η A. εντόπισε ένα μπαρ στη θέση του σπιτιού της γιαγιάς του Σεφέρη. Μάταια αναζητήσαμε τον θεόρατο πλάτανο που αναφέρει στο «Μυθιστόρημα» ο ποιητής, ωστόσο η λίγο προσεκτικότερη ματιά της αναγνώρισε το πηγάδι και το ξύλινο μαγκάνι..."

«Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει»


Καθώς αφήνουμε πίσω μας το τραπέζι με τα μπισκότα και το τσάι, ο S. M. στέκεται ένα βήμα πριν από μια φωτογραφία με τη σύζυγό του στην Τσαγκαράδα:

- «Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει»... , λέει με σπαστά Ελληνικά και συνεχίζει. Ίσως γνωρίζετε πως ο Σεφέρης είχε ανατρέξει στους αρχαίους θρύλους του Πηλίου όταν έφτιαχνε το προσχέδιο για τον παραπάνω στίχο του ποιήματος «Με τον τρόπο του Γ.Σ.». Ο πόνος του συνδέεται με το πουκάμισο του Νέσσου. Όταν το φορέσει κανείς είναι αδύνατο να το ξαναβγάλει γιατί είναι ποτισμένο με το θανατηφόρο δηλητήριο που κατατρώει τη σάρκα.




Κοιτάζει πάνω από τους φακούς των γυαλιών του την ανθισμένη βουκαμβίλια και συμπληρώνει κάπως αφηρημένος:

- Tι σας έλεγα; Α, ναι... Το υλικό του ποιήματος λοιπόν είναι βασισμένο σ’ ένα σύντομο ταξίδι του Σεφέρη με τον φίλο του ποιητή Δημήτρη Αντωνίου στο Αιγαίο. Αναπτύσσει ένα σκοτεινό όραμα της Ελλάδας ως ένα πλοίο χωρίς πηδαλιούχο, το οποίο ταξιδεύει έχοντας αφήσει πίσω του συλλήβδην πολίτες και πολιτικούς ηγέτες. Προφητικό. Μα για όλον τον σύγχρονο κόσμο μας, δε βρίσκετε;» με ρωτά και προχωρά με αργά βήματα προς τον κήπο...

7 Sloane Avenue, Chelsea

«Είτε απελπισμένος είτε επίμων, θα πρέπει να αξίζει πραγματικά το ζήτημα για να αφήνετε το Αιγαίο και να επισκέπτεστε Αύγουστο το ανυπόφορα ζεστό Λονδίνο.»

Με κοιτά με μερική δυσπιστία. Ήταν για ένα διάστημα στην ομάδα των γιατρών που προσέφευγαν οι Έλληνες ανώτεροι διοικητικοί υπάλληλοι στο Λονδίνο. Παντρεμένος με Ελληνίδα, γιατρό επίσης, που γνώρισε στην Ελλάδα τα χρόνια της δικτατορίας. Μου δείχνει την ποιητική συλλογή της βιβλιοθήκης του. Ανάμεσα σε τόσα, όλο το έργο του Σεφέρη στα Αγγλικά και τα Ελληνικά.

«Θα χρειαστεί να περπατήσετε γύρω στα 40 λεπτά. Αν διασχίσετε μέρος του Hyde Park προς το νότιο μέρος του Λονδίνου, αφήνοντας πίσω το Mayfair, θα βρεθείτε στην Λεωφόρο Σλόουν, στο Τσέλσι. Στον αριθμό 7, θα βρείτε το διαμέρισμα που έμεινε ο Γιώργος Σεφέρης στα 1951. Το μαρτυρά εξάλλου η δεύτερη επίσημη αναμνηστική μπλε πλάκα που υπάρχει προς τιμή του στο Λονδίνο.

Θα σας συμβούλευα να συναντήσετε τα παιδιά μου. Επιστρέφουν από τη Σμύρνη σε μερικές εβδομαδες. Θα κάνουν μια στάση στη Λέσβο.»

Κι όπως στρέφει το κεφάλι στον απέναντι τοίχο, αφήνει ένα βλέμμα θαυμασμού σε έναν πίνακα του Θεόφιλου...

Upper Brook 51



«Το γεγονός ότι ο Σεφεριάδης αφήνει το Λονδίνο με τις αγγλοελληνικές σχέσεις ξανά στο καθιερωμένο επίπεδο φιλίας, οφείλεται στη θλιμμένη του υπομονή. Ο Σεφεριάδης ανήκει ίσως στην παλιά σχολή των εξαιρετικά μορφωμένων διπλωματών - ανθρώπων στους οποίους έχει επιζήσει κάτι από την ευρύτητα πνεύματος και τους ανοιχτούς ορίζοντες μάθησης της Αναγέννησης, σε συνδυασμό με πλήρη επαγγελματική ολοκλήρωση.»

Manchester Guardian, 1962


Ύστερα από πρόταση του πρώην μαθητή μου Dimitris Gakidis, που ολοκληρώνει τις μεταπτυχιακές του σπουδές στο Λονδίνο, αντικρίζω το κτίριο στον αριθμό 51 της οδού Upper Brook, στο Mayfair.
O Γιώργος Σεφέρης έζησε εκεί από το 1957 μέχρι το 1962 όταν υπηρετούσε ως πρόξενος της Ελλάδας στην Αγγλία.Το κτίριο φέρει μια από τις 800 συνολικά Blue London Plaques της πόλης.

Τα αγγλικά παράθυρα


«Τα αγγλικά παράθυρα δεν έχουν παρά μόνο τζάμια. Δεν έχουν πατζούρια. Δηλαδή, κανένας Άγγλος που κατοικεί στο ισόγειο δεν έχει επιτρέψει στον εαυτό του να σκεφτεί μια γυμνή γυναίκα μαζί του. Ο έρωτας πρέπει να γίνει κάτω από τα τράπεζια.»


Λονδίνο, Hampstead, Antrim Grove 8. Μια τυπική μονοκατοικία με αψιδωτά παράθυρα. Εκεί που στα 1931 μετακομίζει ο Γιώργος Σεφέρης.